Filozoficznie o filmach (2): "Dramatyczny rok"

Zapraszam na drugą odsłonę naszego cyklu „Filozoficznie o filmach”. W pierwszej opisałem dzieło „Bliscy nieznajomi”: 

https://kalokagatiakrakow.blogspot.com/2022/05/filozoficznie-o-filmach-1-bliscy.html.

Obraz przedstawiał skutki kontrowersyjnego (delikatnie rzecz ujmując) eksperymentu psychologicznego, który przeprowadzono bez zgody adoptowanych dzieci i ich przysposobionych rodziców. W przypadku kolejnego filmu główna bohaterka poddała się testowi z aprobatą, jednak chyba nie zdawała sobie sprawy, jak bardzo wpłynie to na jej życie. 

 

„Dramatyczny rok” (oryginalny tytuł „Aasta täis draamat”) to estoński dokument z 2019 roku, wyreżyserowany przez Martę Pulk. Opowiada historię niecodziennego ogłoszenia o pracę. Zwycięzca miał w ciągu pełnego roku (365 dni) zobaczyć ponad 200 spektakli teatralnych, i z każdego z nich napisać szybko recenzję na bloga. Szukano wyłącznie osób, które wcześniej nigdy NIE były w teatrze, kompletnych laików w tej dziedzinie. Zgłosiło się kilkuset chętnych, konkurs wygrała pochodząca z prowincji rosyjskojęzyczna 21-letnia Alissija, która z tego powodu przeprowadziła się do Tallina, stolicy kraju.

Zadanie pozornie wydawało się proste i wymarzone. Za darmo oglądać kolejne sztuki i pisać o nich niedługie teksty. I jeszcze pobierać za to wynagrodzenie. Ale co wtedy, gdy nie rozumie się przesłania dramatów, a wena twórcza nie przychodzi? Sfrustrowana bohaterka raz po raz jest upominana, iż nie publikuje regularnie, chociaż taki był jej obowiązek.

Film przedstawia rok zmagań młodej kobiety z całkowicie jej obcą wysoką kulturą, ale także, co ciekawsze, z mało kolorowym dotychczas życiem. Uczestnictwo w wydarzeniach teatralnych (nie tylko spektakle, ale także przeróżne okolicznościowe imprezy i bankiety) zmieni Estonkę nie do poznania.

Alissija z każdym miesiącem odkrywa w sobie zdolności, o których nie miała pojęcia. Otworzyło się przed nią całe uniwersum nowych możliwości. Po skończonym projekcie postanawia zostać dramatopisarką i z powodzeniem zdaje na studia. 12 miesięcy wcześniej nie wiedziała, że taki zawód w ogóle istnieje.

Jako widzowie stajemy się świadkami przemiany bohaterki z nieśmiałego, zahukanego, samotnego i zagubionego w wielkim świecie kaczątka w odważnego, pewnego siebie i dumnego łabędzia, który walczy o swoje marzenia.

A to wszystko w ciągu jednego roku…

Dzisiejsza rzeczywistość jest nastawiona przede wszystkim na osiągnięcie sukcesu, im szybciej tym lepiej. Częste obcowanie z wysoką kulturą wydaje się fanaberią, wręcz stratą czasu, mało przydatną na drodze swoiście rozumianego samorozwoju. Najpopularniejsze obecnie książki to pozycje kołczingowe lub psychologiczne. Beletrystyka wypada na tym tle blado, a na poziomie rozrywki przegrywa z filmami czy serialami.

Estoński eksperyment idzie w poprzek takiemu podejściu. Stawia w sumie niewinne, ale ostatecznie kluczowe pytanie, czy teatr, a szerzej patrząc sztuka może esencjonalnie zmienić (na lepsze) człowieka, a tym samym jego życie.

Kluczowa wydaje się postawa którą Martin Heidegger nazywał „nastrojeniem”, czyli pewnym otwarciem się na zupełnie nowe doświadczenie.

Nie jest łatwo przyjąć takie nastawienie. Warto się w tym szkolić i być przygotowanym, bo świat nierównomiernie rozdaje podobne szanse.

Nie każde doświadczenie będzie miało jednak podobną moc. Kultura w sposób szczególny łączy się z pięknem. Gdy studiowałem filozofię, zawsze miałem problem z jego zdefiniowaniem. Wydaje mi się, że dopiero z wiekiem i nabraniem dojrzałości zrozumiałem wagę piękna, i jak istotna jest wrażliwość na nie.

Piękna należy szukać wszędzie, lecz są rzeczywistości, gdzie łatwiej je znaleźć. Z pewnością do takich należą świat sztuki czy przyrody. Jestem pewien, że Alissija właśnie w teatrze odkryła swoje piękno, na które była już wcześniej „nastrojona”. W ten sposób kultura z pewnością może zmienić każdego.

„Dramatyczny rok” to fantastyczny film, który wiele mówi o kondycji człowieka i jego nieuświadomionej często tęsknocie za pięknem. Bardzo rekomenduję oglądnięcie tego dokumentu. Obecnie jest on dostępny za darmo w serwisie TVP (link poniżej), ale tylko do 21 sierpnia. Radzę się więc spieszyć.

Michał

 

Przydatne linki:

https://vod.tvp.pl/website/dramatyczny-rok,50311400

https://www.filmweb.pl/film/Dramatyczny+rok-2019-860404

https://www.imdb.com/title/tt11178502/

 

Źródło zdjęcia plakatu: https://www.themoviedb.org/movie/644614-aasta-tais-draamat